Boże Narodzenie i Nowy Rok w Hiszpanii – magia z andaluzyjskim akcentem

Boże Narodzenie i Nowy Rok w Hiszpanii to czas pełen radości, rodzinnych spotkań, wyjątkowych smaków i barwnych tradycji. Choć święta obchodzone są w całym kraju, to każda wspólnota autonomiczna, a zwłaszcza słoneczna Andaluzja, wnosi do nich coś wyjątkowego. Poznaj najciekawsze zwyczaje świąteczno-noworoczne w Hiszpanii i sprawdź, jak celebruje się ten czas na południu Półwyspu Iberyjskiego.

Boże Narodzenie w Hiszpanii: kiedy zaczyna się świąteczna atmosfera?

W Hiszpanii świąteczny klimat pojawia się już na początku grudnia. W miastach i miasteczkach pojawiają się iluminacje, a na placach rozstawiane są szopki bożonarodzeniowe (belénes). 22 grudnia odbywa się słynna Lotería de Navidad, czyli wielka loteria bożonarodzeniowa, która oficjalnie otwiera sezon świąteczny. 

„El Gordo”

W poniedziałkowy poranek oczy całej Hiszpanii skierowały się na madrycki Teatro Real, gdzie punktualnie o 9:00 rozpoczęło się losowanie najsłynniejszej loterii w kraju. To wydarzenie, które od lat elektryzuje Hiszpanów, na stałe wpisało się w świąteczny kalendarz. Maksymalna wygrana, czyli słynne „El Gordo”, to aż 4 miliony euro: kwota, która potrafi odmienić życie. Ale to nie wszystko: w puli nagród znalazło się w tym roku ponad 2,77 miliarda euro, a szczęśliwcy mogą liczyć także na mniejsze wygrane, z najniższą w wysokości tysiąca euro.

Jak co roku, zwycięskie liczby wyśpiewały dzieci z Colegio de San Ildefonso, jednej z najstarszych szkół w Madrycie. W tym roku wygrała kombinacja cyfr to: 7-9-4-3-2. Wygrana padła w prowincji Leon. 

Lotería de Navidad to jednak coś więcej niż tylko gra o wielkie pieniądze. To tradycja sięgająca 1812 roku, która przetrwała nawet czasy wojny domowej i dyktatury Franco. Dziś jest jednym z najważniejszych wydarzeń świątecznych w Hiszpanii, transmitowanym w telewizji, śledzonym przez miliony i budzącym emocje, które trudno porównać z czymkolwiek innym.

W Andaluzji tradycja budowania szopek jest szczególnie silna, często są to prawdziwe dzieła sztuki, z ruchomymi figurkami, wodą i efektami świetlnymi. W Sewilli, Maladze czy Kadyksie można podziwiać zarówno ogromne szopki miejskie, jak i te przygotowywane przez rodziny w domach. Zwykle gdzieś w kąciku każdej z szopek siedzi sobie El Caganer. 

Szopki i on, El Caganer

Jest to jedna z najbardziej niezwykłych i charakterystycznych postaci pojawiających się w bożonarodzeniowych szopkach w Hiszpanii. Historia El Caganera sięga końca XVIII wieku. Najstarsze wzmianki o tej postaci pochodzą z okolic Girony. Początkowo El Caganer był zwykłym wieśniakiem, z czasem jednak zaczęto tworzyć figurki przedstawiające znane osoby, polityków, sportowców, a nawet postacie z popkultury.

Figurka przedstawia mężczyznę (czasem kobietę lub znaną osobistość) w tradycyjnym stroju katalońskim. El Caganer kuca w kącie szopki z opuszczonymi spodniami i… załatwia potrzeby fizjologiczne.

Znaczenie El Caganera jest głęboko zakorzenione w katalońskiej tradycji i symbolice. Figurka, która obcokrajowcom może wydawać się kontrowersyjna lub zabawna, ma pozytywne przesłanie. Symbolizuje płodność, szczęście, urodzaj i nadzieję na dobry rok. Według tradycji obecność El Caganera w szopce ma zapewnić urodzaj na polach i pomyślność rodzinie. To także wyraz katalońskiego poczucia humoru i dystansu do siebie.

El Caganer to dowód na to, jak bogata i różnorodna jest hiszpańska tradycja bożonarodzeniowa i jak pięknie łączy szacunek dla przeszłości, poczucie humoru i lokalną tożsamość.

Wigilia i Boże Narodzenie – hiszpańskie smaki i zwyczaje

Wigilia, czyli Nochebuena, obchodzona jest 24 grudnia. To najważniejszy wieczór świąt, spędzany w gronie rodziny przy suto zastawionym stole. W przeciwieństwie do polskiej tradycji, w Hiszpanii nie obowiązuje post. Na stołach królują mięsa, owoce morza, ryby i regionalne specjały. W Andaluzji popularne są dania z dorsza, jagnięcina, a także krewetki i inne owoce morza. Nie może zabraknąć słodkości: turrón (migdałowy nugat), polvorones (kruche ciasteczka) i mantecados to obowiązkowe pozycje na świątecznym stole.

Po kolacji rodziny często udają się na pasterkę Misa del Gallo. W Andaluzji msze te bywają bardzo uroczyste, a po nich na ulicach rozbrzmiewają kolędy (villancicos), często przy akompaniamencie gitar, tamburynów i kastanietów. W wielu miejscowościach organizowane są wspólne śpiewy i tańce, a dzieci chodzą od domu do domu, śpiewając kolędy w zamian za słodycze.

Dzień Bożego Narodzenia i drugi dzień świąt

25 grudnia, czyli Navidad, to czas rodzinnych spotkań i odpoczynku. W Hiszpanii nie obchodzi się drugiego dnia świąt (26 grudnia) tak, jak w Polsce, jest to zwykły dzień roboczy, choć w niektórych regionach, np. w Katalonii, jest to dzień świąteczny (Sant Esteve).

Sylwester po hiszpańsku: 12 winogron na szczęście

Nochevieja, czyli Sylwester, to w Hiszpanii czas radości, zabawy i licznych tradycji. Najsłynniejszą z nich jest jedzenie o północy 12 winogron, po jednym na każde uderzenie zegara. Zwyczaj ten ma przynieść szczęście w nadchodzącym roku. W Andaluzji, podobnie jak w całej Hiszpanii, rodziny i przyjaciele gromadzą się na placach, w domach lub restauracjach, by wspólnie odliczać ostatnie sekundy starego roku. W Maladze czy Sewilli tłumy zbierają się na głównych placach, by razem świętować i podziwiać pokazy fajerwerków.

Warto dodać, że w Andaluzji do winogron często podaje się kieliszek cava (hiszpańskiego wina musującego), a w niektórych domach panuje zwyczaj zakładania czerwonej bielizny na szczęście.

Święto Trzech Króli, najważniejszy dzień dla dzieci

W Hiszpanii to nie Mikołaj, lecz Trzej Królowie (Reyes Magos) przynoszą dzieciom prezenty. 5 stycznia w całym kraju odbywają się barwne parady (Cabalgata de Reyes), podczas których Trzej Królowie przejeżdżają przez miasta na koniach lub wozach, rzucając dzieciom cukierki i drobne upominki. W Andaluzji parady te są wyjątkowo widowiskowe. W Sewilli, Maladze czy Granadzie biorą w nich udział setki osób, a ulice zamieniają się w kolorowe, roztańczone korowody.

6 stycznia, czyli Día de Reyes, to dzień wręczania prezentów i rodzinnych spotkań. Na stołach pojawia się Roscón de Reyes, okrągłe ciasto z kandyzowanymi owocami, w którym ukryta jest figurka i ziarno bobu. Kto znajdzie figurkę, zostaje „królem” dnia, a kto trafi na bób, musi kupić ciasto za rok.

Boże Narodzenie i Nowy Rok w Hiszpanii – andaluzyjskie akcenty: co wyróżnia święta na południu?

Andaluzja słynie z radosnego, otwartego podejścia do życia, co widać także w świątecznych tradycjach. W wielu miastach i wsiach organizowane są wspólne kolędowania, koncerty flamenco i jarmarki bożonarodzeniowe. W Maladze słynne są iluminacje na ulicy Larios, które co roku przyciągają tysiące turystów. W Sewilli można podziwiać ogromne szopki i uczestniczyć w tradycyjnych świątecznych targach.

W niektórych andaluzyjskich domach wciąż kultywuje się zwyczaj „zambomba”, czyli wspólnego muzykowania przy tradycyjnych instrumentach, śpiewania kolęd i tańców do późnych godzin nocnych. W wielu miejscowościach organizowane są konkursy na najpiękniejszą szopkę, a dzieci biorą udział w przedstawieniach jasełkowych.

Święta w hiszpańskim stylu: radość, rodzina i tradycja

Boże Narodzenie i Nowy Rok w Hiszpanii, a zwłaszcza w Andaluzji, to czas pełen ciepła, radości i wspólnego świętowania. To także okazja do pielęgnowania tradycji, które łączą pokolenia i nadają temu okresowi wyjątkowy charakter. Jeśli marzysz o świętach w słonecznym klimacie, z nutą flamenco i smakiem turrónu, Andaluzja będzie idealnym miejscem, by poczuć magię hiszpańskich tradycji.

Niezależnie od tego, gdzie spędzasz święta, warto zainspirować się hiszpańską otwartością, radością i umiejętnością cieszenia się chwilą. 

¡Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo!

---